Cukrzyca to nie wyrok! Żyj aktywnie.

Porady


Intensywna insulinoterapia – praktyczny przewodnik


Cukrzyca typu 1 jest chorobą wywołaną nieodwracalnym zniszczeniem komórek trzustki produkujących insulinę. Głównym zadaniem insuliny jest utrzymanie poziomu glukozy we krwi w prawidłowych granicach. W zdrowym organizmie insulina wydziela się w sposób ciągły między posiłkami (podstawowe wydzielanie insuliny) oraz w sposób gwałtowny w odpowiedzi na posiłek. Zadaniem leczenia metodą intensywnej insulinoterapii jest odzwierciedlenie tego fizjologicznego procesu za pomocą wielokrotnych wstrzyknięć insuliny.

Dawka insuliny „bazowej” długodziałajacej jest najczęściej ustalana przez lekarza diabetologa. Dawkę insuliny podawanej przed posiłkiem pacjent wylicza najczęściej samodzielnie na podstawie ilości zjedzonych weglowodanów, glikemii przed posiłkami oraz planowanego wysiłku fizycznego. Tylko za pomocą tej metody jesteśmy w stanie optymalnie wyrównać cukrzycę typu 1. Dla powodzenia tego typu terapii potrzebny jest odpowiednio wyszkolony i wyedukowany pacjent.

Cukrzyca u kobiet


Cukrzyca u kobiet niby nie różni się przebiegiem od mężczyzn, wymaga jednak w pewnych okresach życia kobiet odrębnego postępowania i leczenia. Kobiety z cukrzycą podobnie jak swoje rówieśniczki pragną urodzić i wychować zdrowe dzieci. Dlatego macierzyństwo u kobiety z cukrzycą musi być świadome i poprzedzone okresem przygotowań.

Wcześniej wymaga to wyboru sposobu skutecznej antykoncepcji z uwzględnieniem uwarunkowań zdrowotnych pacjentki.

W organizmie kobiet w okresie rozrodczym zachodzą również cykliczne zmiany hormonalne wymagające w wielu przypadkach stosowania różnych wariantów insulinoterapii dostosowanych do cyklu menstruacyjnego.

Cukrzyca dieta


W leczeniu cukrzycy istotną rolę odgrywa postępowanie niefarmakologiczne polegające na przekonaniu osoby z cukrzycą do zdrowego trybu życia. Obejmuje to obok propagowania wysiłku fizycznego, rzucenia palenia oraz przede wszystkim zdrową dietę

Wiele osób po usłyszeniu rozpoznania „cukrzyca” kojarzy sobie potrzebę drastycznych wyrzeczeń pokarmowych.

Panuje przekonanie, że od teraz wszystko się zmieni, lekarz zabroni mi jeść moje ulubione potrawy: ciasta, tłuste smażone mięsa i tym podobne.

Jeżeli twój dotychczasowy tryb życia hołdował zasadzie „żyć aby jeść” to niestety będziesz musiał zmienić swoje myślenie. Jednak dieta chorego na cukrzycę powinna być zgodna z założeniami diety zdrowego człowieka i tak naprawdę nie odbiega od zaleceń żywieniowych przekazywanych osobie bez cukrzycy.

W pewnych przypadkach powinna być jednak rozpatrywana indywidualnie w zależności od wieku, typu cukrzycy, chorób współistniejących oraz powikłań cukrzycy jak: uszkodzenie nerek.

Ogólnie zaleca się ograniczenie w diecie cukrów prostych  zawartych w słodkich napojach, owocach, oraz zaprzestanie dosładzania napoi cukrem spożywczym. Nie stosowanie tej zasady prowadzi do bardzo wysokich poziomów glikemii po ich spożyciu.

Węglowodany (cukry złożone) powinny stanowić 45-50 % dobowego zapotrzebowania energetycznego. Zaleca się stosowanie produktów o niskim indeksie glikemicznym (<60)-z dużą zawartością błonnika- pomaga kontrolować wagę ciała oraz ogranicza poposiłkowy przyrost glikemii

W cukrzycy nie zaleca się diet niskowęglowodanowych (poniżej 130 g na dobę= 13 wymienników węglowodanowych).

Białka powinny stanowić 15-20 % wartości energetycznej (z uwzględnieniem proporcji białka roślinnego do zwierzęcego 50/50 %).

Tłuszcze dostarczają 30-35 % prawidłowo zbilansowanej diety. W tym zawartość tłuszczów nasyconych nie powinna przekraczać 10 %.

Te ogólne zadady mogą ulegać modyfikacji u poszczególnych osób z cukrzycą dlatego zawsze trzeba brać pod uwagę dodatkowe czynniki, które mogą wpłynąć na zmianę diety oraz stosać je pod kontrolą lekarza i dietetyka.

Wyrównanie cukrzycy


W leczeniu cukrzycy ważne jest osiągnięcie wyrównania metabolicznego nie tyko pod względem glikemii, ale również dbanie o prawidłowe wartości ciśnienia tętniczego, parametrów gospodarki lipidowej oraz walka z nadwagą i otyłością. Tylko takie kompleksowe podejście do leczenia cukrzycy może zapobiec rozwojowi przewlekłych powikłań schorzenia.

Dążenie do osiągnięcia optymalnych wartości glikemii należy indywidualizować w zależności od wieku, chorób współistniejących, ryzyka hipoglikemii.

U osób starszych i schorowanych z cukrzycą typu 2 oraz niebezpieczeństwem wystąpienia hipoglikemii należy złagodzić dążenie do wartości docelowych i osiągać je stopniowo w ciągu kilku miesięcy. Takie podejście wynika z ostatnich badań w których zbyt szybkie wyrównanie cukrzycy (osiągnięcie HbA1c <6,5%) w krótkim czasie wiązało się ze zwiększoną częstością niedocukrzeń i ze zwiększeniem śmiertelności.

U młodych osób z cukrzycą typu 1 oraz u kobiet w ciąży należy dążyć do bardziej restrykcyjnych wartości glikemii.

Insulina – hormon dający życie


Insulina jest hormonem peptydowym wytwarzanym przez komórki B wysp Langerhansa w trzustce. Odgrywa ona zasadniczą rolę przede wszystkim w metabolizmie węglowodanów, lecz także białek i tłuszczów. Najważniejszym bodźcem do produkcji insuliny jest poposiłkowe zwiększenie stężenia glukozy we krwi. Dzięki  jej wpływowi  zwiększa się transport glukozy do wnętrza komórek, co obniża poziom glukozy we krwi.Cząsteczka insuliny składa się z 2 łańcuchów peptydowych A i B połączonych ze sobą dwoma mostkami siarczkowymi : łańcuch A zawiera 21, a łańcuch B – 30 aminokwasów. Początkowo wydzielana jest jako preproinsulina, z której powstaje proinsulina (1 łańcuch z 86 aminokwasów). Po odcięciu części środkowej nazywanej peptydem C oraz aminokwasów łączących powstaje ostateczna postać insuliny.

W praktyce do oznaczenia stopnia upośledzenia wydzielania insuliny u osoby z cukrzycą wykorzystuje się oznaczenie insuliny albo peptydu C w surowicy krwi

Slajd9

Jak działa insulina?

  • Insulina wraz z krwią dociera do różnych komórek organizmu i łączy się z ich powierzchnią za pomocą specjalnych receptorów insulinowych. Pewne mutacje genu receptora insuliny mogą zaburzyć jego funkcję i manifestować się opornością tkanek na insulinę.
  • Transport glukozy do komórki odbywa się za pomocą swoistych białkowych nośników glukozy (glusoce transporter- GLUT). Komórki mózgowe oraz kilka innych rodzajów np: komórki oczu czy nerek mogą pobierać glukozę bez udziału insuliny. Ten mechanizm zabezpiecza w pewnym sensie układ nerwowy, który potrzebuje do prawidłowego funkcjonowania stałego dowozu glukozy.
  • Stymuluje magazynowanie glukozy w wątrobie w postaci glikogenu natomiast pod wpływem hiperglikemii hamuje wytwarzanie i uwalnianie glukozy z wątroby
  • Pobudza wytwarzanie tłuszczu z nadwyżki węglowodanów.
  • Pobudza produkcję białka w organizmie w okresie poposiłkowym.

Czynniki nasilające wydzielanie insuliny:

  • wzrost poziomu cukru we krwi jest najsilniejszym stymulatorem wydzielania insuliny
  • niektóre aminokwasy, kwasy tłuszczowe, ciała ketonowe
  • glukagon- produkowany przez komórki alfa wysp trzustkowych i stymuluje wątrobową produkcję glukozy powodując wzrost jej stężenia we krwi. Uwalnianie glukogonu hamuje insulina, a najsilniejszym stymulatorem jego wydzielania jest hipoglikemia (w niedocukrzeniu dochodzi do zahamowania sekrecji insuliny)
  • hormony jelitowe wydzielane w odpowiedzi na bodziec pokarmowy: GIP i GLP-1

Wydzielanie insuliny ma charakter pulsacyjny oraz podlega pewnemu rytmowi dobowemu. Największe wydzielanie jest w godzinach wczesnorannych i przedpołudniowych, maleje popołudniu osiągając najniższą wartość między 1,00 a 3,00 w nocy.

Slajd6

W odpowiedzi na bodziec glukozowy insulina wydzielana jest dwufazowo.

Slajd5


Pozostałe porady z działu Insulina – hormon dający życie:

Leczenie cukrzycy


Podstawowym celem wszystkich typów cukrzycy jest osiągnięcie poziomu cukru zbliżonego to wartości prawidłowych.

Istnieje kilka metod terapeutycznych , ale ich zastosowanie u poszczególnych osób zależy od typu rozpoznanej cukrzycy.

W cukrzycy typu 1 jedynym sposobem leczenia jest stosowanie insuliny, ponieważ u podłoża tej choroby leży bezwzględny niedobór insuliny

W cukrzycy typu 2 początkowo stosuje się leki obniżające oporność na insulinę, poprawiające jej działanie oraz nasilające wydzielanie insuliny z trzustki

W każdym typie cukrzycy istotną rolę odgrywa odpowiednia dieta oraz wysiłek fizyczny.

Ostatnio zwraca się również na kompleksowe leczenie cukrzycy, gdzie obok leczenia zmnieszającego poziom cukru stosuje się rownież odpowiednie leczenie nadciśnienia tętniczego, zaburzeń gospodarki lipidowej oraz powikłań towarzyszących cukrzycy.

Kluczowym elementem każdego programu leczenia cukrzycy jest stała edukacja pacjenta i jego rodziny. Za edukację odpowiada lekarz specjalista oraz inni członkowie zespołu terapeutycznego: pielęgniarka edukacyjna lub wykwalifikowany edukator, dietetyk, psycholog. Bardzo istotne jest wsparcie rodziny i przyjaciół , którzy są świadomi trudności z jakimi spotyka się chory.

„Sama wiedza nie wystarcza trzeba ją jeszcze umieć zastosować” – JW. Goethe

Typy cukrzycy


Cukrzyca nie jest chorobą jednolitą. Typ cukrzycy można rozpoznać na podstawie przebiegu choroby, wieku zachorowania, obecności typowych objawów oraz badań laboratoryjnych. Rozpoznanie odpowiedniego typu cukrzycy jest bardzo ważne ponieważ od tego sposób leczenia schorzenia.

Cukrzyca – czym jest?


lekarka o cukrzycyCukrzyca jest to przewlekła choroba metaboliczna charakteryzująca się niedoborem lub nieprawidłowym działaniem insuliny czego skutkiem jest  podwyższony poziomu cukru we krwi. Cukrzyca jest schorzeniem, które powoduje uszkodzenie wielu organów.

Cukrzyca nie jest chorobą jednolitą. Do jej najczęstszych typów należy cukrzyca typu 2, gdzie dochodzi w początkowym okresie do zjawiska oporności na insulinę. Cukrzyca ta najczęściej skojarzona jest z otyłością, w początkowym okresie nie wymaga leczenia insuliną lecz leków zmniejszających oporność tkanek na insulinę.

W cukrzycy typu 1 uszkodzone są komórki trzustki wytwarzające  insulinę, co prowadzi co całkowitego zaniku jej produkcji. Bez insuliny glukoza we krwi wzrasta, szczególnie po posiłku i w efekcie pojawia się w moczu.

Definicja cukrzycy wg. WHO

Cukrzyca (łac. diabetes mellitus) jest  grupą chorób metabolicznych charakteryzująca się hiperglikemią (podwyższonym poziomem cukru we krwi) wynikającą z defektu produkcji lub działania insuliny wydzielanej przez komórki beta trzustki.

Przewlekła hiperglikemia wiąże się z uszkodzeniem, zaburzeniem czynności i niewydolnością różnych narządów, szczególnie oczu, nerek, nerwów, serca i naczyń krwionośnych.

Diabetyk – kto to?

Osobę, która choruje na cukrzycę nazywa się diabetykiem. Słowo to pochodzi od łacińskiej nazwy cukrzycy „diabetes mellitus”.

Osoby z cukrzycą, które są leczone insuliną lub lekami obniżającymi poziom cukru we krwi narażone są również na wystąpienie zbyt niskiego stężenia glukozy we krwi (niedocukrzenie – hipoglikemia). W efekcie ich mózg nie dostaje wystarczającej ilości glukozy i narażone są na utratę przytomności z powodu hipoglikemii.

Wcześniej występują najczęściej objawy niskiego poziomu cukru jak: osłabienie, bladość, kołatania serca, drżenia rąk, nieadekwatne (dziwne) zachowanie. Czasami możemy błędnie wysunąć wniosek, że ta osoba jest pod wpływem alkoholu i nie udzielić jej pomocy.

Dlatego dla bezpieczeństwa diabetyka poleca się nosić opaski informujące, że dana osoba choruje na cukrzycę. Czasami taką informację możemy znaleźć w dokumentach chorego.

Informują one, że w razie wystąpienia niedocukrzenia trzeba takiej osobie podać coś słodkiego do picia lub chociażby kostkę cukru. W razie utraty przytomności należy jak najszybciej wezwać Pogotowie Ratunkowe.

cukrzyca-opaska

Lekarz diabetolog

Współczesna opieka specjalistyczna nad chorymi na cukrzycę wymaga podejścia kompleksowego do leczenia tej choroby ze względu na to, że późne powikłania cukrzycy, jak również choroby współistniejące, wymagają leczenia w różnych poradniach specjalistycznych.

W skład zespołu uczestniczącego w terapii chorych na cukrzycę wchodzą:

  • lekarz diabetolog (lekarz spacjalista z zakresu diabetologii)
  • pielęgniarka edukacyjna
  • dietetyk
  • psycholog
  • lekarz rodzinny
  • lekarze innych specjalności zajmujący się diagnostyką i terapią przewlekłych powikłań cukrzycy jak: okulista, neurolog, nefrolog ( lekarz specjalista zajmujący się chorobami nerek) , kardiolog (lekarz specjalista zajmujący się chorobami serca) , endokrynolog (lekarz specjalista zajmujący się chorobami układu hormonalnego) .

Pozostałe porady z działu Cukrzyca – czym jest?:


POLECA: BARBARA NIEWIADOMSKA
SPECJALISTA DIETETYK

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.

Ut enim ad minim veniam, quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat.

Poradnik gratis

diabetyczne zabiegi Pawła

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua. Ut enim ad minim veniam, quis nostrud exercitation ullamco.