W warunkach fizjologii insulina jest wydzielana przez trzustkę do krążenia wrotnego (zbierające krew z narządów przewodu pokarmowego i transportujące ją do wątroby).

Wstrzyknięcia insuliny dokonywane są do tkanki podskórnej i po pewnym czasie insulina przechodzi do krwiobiegu ogólnego.

Produkcja insulin o różnym profilu działania powoduje, że naśladują one wczesny wyrzut insuliny w odpowiedzi na bodziec pokarmowy (insuliny krótkodziałające), bądź jej wydzielanie podstawowe w okresie między posiłkami (insuliny o przedłużonym działaniu) lub łączą w sobie dwa te mechanizmy jednocześnie (mieszanki insulinowe).

Początkowo insulina była produkowana metodą ekstrakcji trzustek zwierzęcych (wołowych i wieprzowych). Insuliny zwierzęce różniły się nieznacznie budową (1-2 aminokwasy) od ludzkiej, ale zachowywały podobną aktywność w obniżaniu glikemii. Dawały niestety więcej alergii i odczynów poinsulinowych.

Insulina ludzka

Obecnie insulinę produkuje się głównie metodą rekombinacji DNA o budowie identycznej z białkiem ludzkim. Na rynku polskim dostępne są zarówno krótkodziłające (Gensulin R, Actrapid, Humulin R, Polhumin R) , o pośrednim czasie działania (Gensulin N, Insulatard, Humulin N, Polhumin N)  jak i gotowe mieszanki insulin ludzkich.

Schemat przedstawiający działanie insulin ludzkich w modelu intensywnej insulinoterapii

Analogi insuliny

Jest to zmodyfikowana metodami inżynierii genetycznej insulina (najczęściej o nieznacznie zmienionym składzie aminokwasowym). Posiadają one w porównaniu od insuliny ludzkiej zmieniony profil wchłaniania i czas działania.

Analogi szybkodziłające (Humalog, NovoRapid, Apidra) różnią się od ludzkich insulin krótkodziłających szybszym początkiem działania i wcześniejszym uzyskaniem maksymalnej aktywności, za to mają krótszy okres działania.

Działanie to zmniejsza ryzyko wystąpienia hipoglikemii poposiłkowej, wymaga jednak podawania insuliny do każdego posiłku (również przekąsek).

Porównanie działania krótkodziałających insulin ludzkich i przykładowego szybkodziłającego analogu (lispro-Humalog)

Analogi długodziłające (Levemir, Lantus)

Są preparatami, które charakteryzują się stabilnym, dłuższym  i bezszczytowym profilem działania w porówaniu do ludzkich insulin o przedłużonym działaniu. Ten efekt potencjalnie zmniejsza ryzyko niedocukrzenia szczególnie w godzinach nocnych i poprawia komfort życia.

Przeczytaj również: kto odniesie korzyści ze stosowania analogów długodziłających

Mieszanki insulinowe.

Są to gotowe fabrycznie przygotowane mieszanki insulin o krótkim i pośrednim czasie działania (mieszanki ludzkie) lub analogu szybkodziłającego (mieszanki analogowe).

Leczenie mieszankami insulinowymi zarezerwowane jest praktycznie dla osób z cukrzycą typu 2, które wymagają leczenia insuliną. Nie powinny być stosowane poza nielicznymi wyjątkami w cukrzycy typu 1, dla których najbardziej odpowiednim modelem jest intensywna insulinoterapia za pomocą insuliny długo i krótkodziłającej.

Nazwa mieszankek insulinowych jest często skonstruowana tak, że liczba np: 30-40-50 lub M3-M5 mówi o procencie któtkodziłającej fazy insuliny w mieszance.

Przykład: Mixtard 30, Gensulin M30, Polhumin Mix 30, Humulin M3 świadczy o 30 % zawartości insuliny o szybkim (okołoposiłkowym) profilu działania natomiast 70% insuliny o pośrednim czasie działania.