Cukrzyca to nie wyrok! Żyj aktywnie.

Insulina okołoposiowa- jak stosować?

Anita Rogowicz-Frontczak

Okołoposiłkowy wzrost poziomu insuliny w odpowiedzi na wzrost glukozy we krwi w czasie spożywania pokarmu jest zastępowany przez wstrzyknięcie insuliny krótkodziłającej.

Dawka tej insuliny wyliczana jest na podstawie ilości i jakości zjadanych węglowodanów (wymienniki węglowodanowe-WW)

Zapamiętaj!   

1 WW = 10 węglowodanów  zawarty w produkcie żywieniowym.

1 WW podnosi poziom glukozy we krwi o 30-50 mg/dl.

1 j insuliny krótkodziłającej obniża poziom glikemii o 30-50 mg/dl.

Docelowa wartość glikemii do której zbijamy możemy wyznaczyć np. na 100 mg/dl, w niektórych przypadkach próg ten może być podniesiony do 120-130 mg/dl (retinopatia w trakcie laseroterapii, nietolerancja tak niskich cukrów).

Jak wyliczyć całkowitą dawkę insuliny krókodziałającej?

A. Dawka korekcyjna- tylko gdy mam cukry większe od docelowych

B. Dawka wyliczona w oparciu o planowaną do spożycia ilość WW

C.Ewentualne zmniejszenie wyliczonej dawki w związku z planowanym wysiłkiem fizycznym.

U każdego chorego wchłanianie węglowodanów z przewodu pokarmowego oraz insuliny z tkanki podskórnej może przebiegać nieco inaczej. Dlatego na podstawie obserwacji glikemii poposiłkowej lekarz decyduje, czy u jednej osoby 1 j insuliny będzie obniżać o 30, 40, czy 50 mg%.

Podobnie różna dawka insuliny może być użyta u poszczególnych osób do uzyskania prawidłowych glikemii po spożyciu 1 WW. Dlatego lekarz zaleca stosowanie różnych przeliczników  do poszczególnych posikłów.

Trzeba pamiętać, że zapotrzebowanie na insulinę rano jest największe. Wobec tego przed śniadaniem stosujemy najczęściej wyższe przeliczniki niż od innych posikłów, np: 1,5-2,5 j/1WW, tylko w okresie remisji 0,5-1j/1 WW.

Przed obiadem (0,5-1j/1ww), ale w przypadku nawyku jedzenia posiłku obiadowego w poźniejszych porach (np. godz 16-17) trzeba czasami stosować wyższe przeliczniki np: 1,5-2j/1WW, podobnie jak przed kolacją.

Przykład:

Pomiar cukru przed śniadaniem wykazał 200 mg%. Zalecono podawać 1j insuliny na każde 40 mg% powyżej 100mg%. Porcja śniadaniowa określona jest na  5  WW a przelicznik wynosi: 2j/1WW. Po śniadaniu planuje się pracę biurową.

Ile jednostek insuliny podamy do tego posiłku?

Korekta:  200mg%-100 mg%= 100 mg%

Ile potrzeba insuliny do obniżenia tego poziomu: 100:40=2,5 j (ponieważ na penie, oprócz tego dla dzieci nie można podać 0,5j insuliny to powinniśmy zaokrąglić do mniejszej dawki czyli 2j.

Jedzenie : 5ww x 2= 10 j

Nie planuje się wysiłku fizycznego.

Całkowita dawka do śniadania: 2+10j=12j .

Jak postąpić przed posiłkiem, gdy glikemia jest mniejsza niż 100 mg%?

 Gdy glikemia wynosi poniżej 60 mg% lub czujemy objawy niedocukrzenia powinniśmy w pierwszej kolejności spożyć węglowodany szybkouwalniajce: (sok, coca-cola, słodka herbata, glukoza, cukier w kostkach)

Po opanowaniu hipoglikemi albo gdy planuję natychmiast spożyć posiłek zawierający węglowodany, a glkiemia jest powyżej 70 mg% powinno się od dawki wyliczonej na WW odjąć 1 j insuliny szybkodziłającej .

Przykład: przed obiadem gliemia wynosi 82 mg%, planuję spożyć 6 WW a przelicznik wynosi: 1j/1WW.

Jaką podam dawkę?

6j na posiłek-1j =5j.

Co robić w przypadku glikemii powyżej 300 mg%?

Gdy taki stan utrzymuje się przez kolejne dni- sprawdź koniecznie obecność acetonu w moczu.

W razie obecności niewielkiej ilości wypij dużą ilość wody mineralnej (około 3 litrów na dobę), obniż cukier i sprawdź ponownie aceton.

Gdy stwierdzasz dużą ilość ketonów w moczu możesz wymagać pomocy lekarskiej – ryzyko rozwinięcia się kwasicy ketonowej.

Przykład: Glikemia przed kolacją: 380 mg%, zbijasz na każde 30 mg% powyżej 100 mg%.

Zastanów się jaka może być przyczyna tej hipergliemii:

  • ominięcie dawki insuliny
  • dodatkowy posiłek
  • zbyt duży posiłek
  • infekcja, gorączka

Pamiętaj! Najpierw skoryguj wysoką gliemię. Nie jedz posiłku przy tak wysokim cukrze.

380-100 mg%= 280 mg% : 30= 9j

Podaj 9 j na zbicie, odczekaj godzinę.

Glikemia po jednej godzinie- 300 mg%- nadal czekaj

Glikemia po kolejnej godzinie 210 mg%

Wylicz wymienniki węglowodanowe: staraj się nie spożywać zbyt obfitego posiłku: np 3 WW, przelicznik 1,5j/1WW

Podaj 5j insuliny -odczekaj kolejne pól godziny i zacznij jedzenie.

Co robić w przypadku wysokiego cukru przed snem?

Możemy taki wysoki cukier skorygować niewielką dawką insuliny krótkodziałającej. Zaleca się jednak postępowanie ostrożne. Podawana na noc insulina”bazowa” osiąga swój szczyt działania między 2-4 nad ranem- zwiększa więc prawdopodobieństwo wystąpienia nocnej hipoglikemii.

Dodatkowa dawka insuliny krtótkodziłającej może to ryzyko pogłębić.

Zapamiętaj! Glikemię przed pójściem spać zbijamy do 150 mg/dl podając 1j na każde 50 mg/dl powyżej 150 mg/dl. 

Osoby z długim wywiadem cukrzycy i z hipeglikemią na czczo mogą  wymagać jednak podania większych dawek korekcyjnych.

Przykład: Przed snem glikemia wynosi 258 mg/dl- podajemy 2 j na zbicie, wieczorną bazę i kładziemy się spać.

Jeżeli masz niski poziom cukru w godzinach późnowieczornych-powinno się dojeść 1-2 WW.

Jakie mamy preparaty insulin okołoposiłkowych?

  1. Ludzkie insuliny krótkodziałające produkowane metodą inżynierii: Actrapid, Humulin R, Polhumin R, Gensulin R.

Zaczynają działać po pół godzinie, szczyt osiągają po 2-3 godzinach, działają do 6-8 godzin.

Między podaniem insuliny a jedzeniem powinno się odczekać pól godziny.

W wyjątkowych przypadkach można policzyć ilość wymienników na posiłek główny i przekąskę zjadaną w ciągu 2 godzin np: I i II śniadanie i podać wyliczoną łącznie w 1 iniekcji

Przykład: 1 śniadanie 4 WW, 2 śniadanie 2 WW przelicznik 1j/1WW- można podać łącznie 6 j przed pierwszym posiłkiem, następnie po 2 godzinach zjeść 2 posiłek.

Korzyść może przynieść u osób, które zjadają posiłki bogate w tłuszcze- spowolnienie wchłaniania się węglowodanów, źródło dużej ilości nieuwzględnianych wymienników białkowo-tłuszczowych.

U niektórych, zwłaszcza aktywnych fizycznie osób ich przedłużony czas działania może być przyczyną niedokukrzenia po 3-4 godzinach po posiłku.

2.  Szybkodziałajkące analogi insulin- okazało się, że niewielka zmiana sekwencji aminokwasów w łańcuchu insuliny może przyspieszyć wchłanianie się insuliny w tkanki podskórnej oraz zmienić profil jej działania.

Wchłaniają się już po kilku-kilkunastu minutach z tkanki podskórnej brzucha. Szczyt działania występuje w 1-2 godzinie, stężenie w krwi utrzymuje się do 3-5 godzin.

Analog Novorapid (aspart) działa dłużej niż Humalog (lispro).

Stosuje się je w pompach insulinowych: patrz pompyinulinowe.pl

Po wstrzyknięciu przy nizbyt wysokim cukrze możesz podać bezpośrednio przed posiłkiem, przy glikemii powyżej 200 mg% należy odczekać 15-20 min.

Korzyść odniosą osoby aktywne, które nie mają czasu na dłuższy okres  wyczekiwania miedzy podaniem insuliny na spożyciem posiłku

U osób spożywających głównie posiłki węglowodanowe może zredukować glikemię poposiłkową oraz ograniczyć ryzyko hipoglikemii w 3-5 godzinie po posiłku.

Do tej pory nie obserwowano znacznych różnic pod względem wyrównania metabolicznego cukrzycy (wartość HbA1c) u osób stosujących standardowe insuliny krótkodziałające lub analogi.

Gdzie powinno się podawać insulinę okołoposiłkową?

Samodzielnie najlepiej w tkankę podskórną brzucha- najszybsze wchłanianie

Osoby trzecie mogą podawać również w ramię lub w okolicę podłopatkową.

Pamiętaj! Samodzielnie tylko brzuch. Podając w ramię masz duże ryzyko podania domięśnowego, zamiast podskórnego-uszkadzasz mięśnie i zmnieniasz profil wchłaniania insuliny.

Nie podawaj w przerosty- cała powierzchnia brzucha oprócz ściśle okolicy okołopępkowej służy do podawania insuliny.

 

 

Anita Rogowicz-Frontczak

Dr n med. Anita Rogowicz_Frontczak, lekarz i pracownik naukowy, szczęśliwa żona i matka pięknych dziewczynek (Sara and Iga). Jestem specjalistą chorób wewnętrznych, moja kolejna otwarta specjalizacja to endokrynologia, bliska sercu cukrzyca, dlatego od wielu lat pracuję z osobami dotkniętymi tym schorzeniem w Klinice Chorób Wewnętrznych i Diabetologii w Poznaniu. Profil moich zainteresowań naukowych to cukrzyca typu 1, przewlekłe powikłania cukrzycy (a raczej co zrobić, by ich uniknąć) oraz problem zdrowego żywienia i diety cukrzycowej.




POLECA: BARBARA NIEWIADOMSKA
SPECJALISTA DIETETYK

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.

Ut enim ad minim veniam, quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat.

Poradnik gratis

diabetyczne zabiegi Pawła

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua. Ut enim ad minim veniam, quis nostrud exercitation ullamco.