Cukrzyca to nie wyrok! Żyj aktywnie.

Cukrzyca typu 1

Anita Rogowicz-Frontczak

Cukrzyca typu 1 (łac. Diabetes mellitus typi 1, wcześniej używano określenia cukrzyca insulinozależna-  ang. Insulin Dependent Diabetes Mellitus – w skrócie IDDM) jest schorzeniem z autoagresji, w których dochodzi  do całkowitej destrukcji komórek wysp trzustkowych produkujących insulinę.  Efektem tego jest  utrata  zdolności wydzielania insuliny. Jedynym skutecznym sposobem leczenia cukrzycy tego typu cukrzycy jest podawanie egzogennej insuliny za pomocą wstrzyknięć podskórnych albo ciągłego podskórnego wlewu insuliny za pomocą pompy insulinowej.

Co to jest proces autoimmunologiczny?

W wyniku nieprawidłowej reakcji immunologicznej dochodzi do wzbudzenia układu immunologicznego i w efekcie dochodzi w cukrzycy do zniszczenia komórek beta wysp trzustkowych produkujących insulinę. Cukrzyca typu 1 nie jest  jedynym schorzeniem, w którym aktywacja układu immunologicznego prowadzi do zniszczenia własnych komórek organizmu.

Do takich chorób zalicza się również autoimmunologiczne zapalenie tarczycy (choroba Hashimoto), niewydolność kory nadnerczy (choroba Addisona), bielactwo, celiakia i wiele innych chorób. Niestety może się zdarzyć, że u osoby z cukrzycą typu 1 dojdzie do rozwoju wyżej wymienionych chorób. Wtedy używamy określenia zespół poliautoimmunologiczny. Do najczęściej spotykanych schorzeń współistniejących z cukrzycą typu 1 należy niedoczynność lub nadczynność tarczycy, rzadziej bielactwo, niewydolność kory nadnerczy, celiakia, autoimmunologiczne zapalenie wątroby.

Dlatego podczas rutynowych wizyt lekarskich powinno się również ocenić czynność tarczycy i zwracać uwagę na objawy sugerujące możliwość rozpoznania innych chorób.

Do końca nie wiadomo co wyzwala proces autoimminologiczny. Postuluje się że na predyspozycje genetyczne nakładają się czynniki środowiskowe w wyniku czego rozwija się cukrzyca. Przypuszcza się, że np: infekcje wirusowe mogą na tyle modyfikować antygeny obecne na powierzchni komórek, że są one rozpoznawane przez układ immunologiczny jako obce i prowadzi to po produkcji przeciwciał. Ostatnio modna jest również hipoteza, że karmienie w okresie niemowlęcym białkiem mleka krowiego powoduje za pośrednictwem białek zawartych w mleku immunizację ustroju i w efekcie większą skłonność do chorób autoimmunologicznych.

Zwiększoną zachorowalność na cukrzycę typu 1 obserwuje się wiosną i jesienią.

W jakim wieku dochodzi do rozwoju cukrzycy typu 1?

Historyczne cukrzyca typu 1 była nazywana „cukrzycą młodzieńczą”.

Wynikało to z faktu, że najczęściej ten tym cukrzycy rozpoznaje się u dzieci albo młodych dorosłych. Spadek zachorowalności na cukrzycę typu 1 obserwuje się natomiast w 3 dekadzie życia.

Ostatnio okazało się, że może ona wystąpić u osób w każdym wieku. Po 35 roku życia obserwuje się jednak powolniejszy rozwój tej choroby i mniej nasilone objawy kliniczne przy rozpoznaniu. Taki typ cukrzycy nazywamy typem LADA (z ang. latent autoimmune diabetes in adults). Dla odróżnienia od osób z typem 2 cukrzycy (często rozpoznawanym w tym wieku) osoby z typem cukrzycy są najczęściej szczupli. Częściej występują też u nich cechy niedoboru insuliny: skłonność do rozwoju kwasicy metabolicznej, obecność acetonu w moczu, niskie poziom insuliny (lub peptydu C)  we krwi.

Czy cukrzycy typu 1 można zapobiec?

W populacji ogólnej nie prowadzi się badań przesiewowych w celu identyfikacji osób predysponowanych do rozwoju cukrzycy typu 1.

Bardzo kosztowne badania genetyczne polegające na wykryciu profilu genetycznego sprzyjającego rozwojowi cukrzycy niestety nie dają odpowiedzi czy rzeczywiście do rozwoju tego schorzenia dojdzie w przyszłości.

W ciągu roku  na cukrzycę  typu 1 zapada kilka-kilkanaście osób na 100 tys. Najwięcej rozpoznań stwierdzano to tej pory w krajach skandynawskich.

W rodzinach, gdzie występuje cukrzyca typu 1 szczególnie u rodzeństwa ryzyko wystąpienia cukrzycy może nawet wynosić 10% . Jeżeli istnieje zgodność w układzie zgodności tkankowej HLA to ryzyko zachorowania sięga 50-80%.

Jeżeli u bliskich krewnych osoby z cukrzycą stwierdzi się obecność przeciwciał skierowanych przeciw antygenom wysp trzustkowych i dodatkowo już nieznaczny defekt wydzielania insuliny to umożliwia to prognozowanie rozwoju cukrzycy w ciągu następnych 5 lat z dużym prawdopodobieństwem (50-100%).

Dotychczas przeprowadzone badania kliniczne dotyczące zapobiegania chorobie w fazie przedcukrzycowej u osób predysponowanych nie dawały spodziewanego efektu.

Na etapie świeżo wykrytej cukrzycy typu 1 prowadzi się obecnie badania mające na celu zahamowanie niszczenia komórek B przez proces autoimminologiczny, ich częściową regenerację oraz wydłużenia okresu” remisji”. Jednak wyniki badań w których stosowano terapię immunosupresyjną, modulacyjną układ immunologiczny (przeciwciała monoklonalne) czy wczesnego wprowadzania insuliny są jednak niejednoznaczne.

Ponieważ uważa się, że w rozwoju cukrzycy dużą rolę odgrywają czynniki środowiskowe zapobieganie u osób predysponowanych polegać może na zmniejszaniu ryzyka infekcji (ograniczenie kontaktu z patogenami), w miarę możliwości stosowanie karmienia naturalnego w okresie noworodkowym oraz podawanie noworodkom wit D3,  promowanie prozdrowotnego trybu życia.

zobacz: Czy cukrzyca jest chorobą nieuleczalną , czy podejmowane są próby jej wyleczenia?

zobacz: Co będzie się działo dalej po rozpoznaniu cukrzycy

W cukrzycy typu 1 ze względu na potwierdzony niedobór insuliny jedynym sposobem na uzupełnienie tego hormonu jest podanie jej z zewnątrz. Obecnie jedynym skutecznym sposobem podawania insuliny są jej wstrzyknięcia podskórne. Najbardziej skutecznym i rekomendowanym modelem terapii cukrzycy typu 1 jest intensywna czynnościowa insulinoterapia, która symuluje fizjologiczne zachowanie się inuliny w warunkach podstaowych i stymulowanych posiłkiem. Przy czym dawki insuliny okołoposiłkowej są samodzielnie obliczane przez pacjenta. Polega na wielokrotnym w ciągu dnia podawaniu insuliny lub zastosowaniu ciągłego wlewu podskórnego za pomocą pompy insulinowej.

Osoba chorująca na cukrzycę typu 1 musi być pod opieką lekarza diabetologa, powinna korzystać również z pomocy pielęgniarki edukacyjnej, dietetyka i często również psychologa. Powinna też solidnie samodzielnie i grupowo uzupełniać wiedzę dotyczącą swojej choroby, ponieważ większość decyzji w zakresie insulinoterapii po przejściu edukacji będzie musi w życiu codziennym podejmować sama.

zobacz: zasady leczenia cukrzycy typu 1 insuliną

zobacz: leczenie cukrzycy za pomocą pompy insulinowej

Anita Rogowicz-Frontczak

Dr n med. Anita Rogowicz_Frontczak, lekarz i pracownik naukowy, szczęśliwa żona i matka pięknych dziewczynek (Sara and Iga). Jestem specjalistą chorób wewnętrznych, moja kolejna otwarta specjalizacja to endokrynologia, bliska sercu cukrzyca, dlatego od wielu lat pracuję z osobami dotkniętymi tym schorzeniem w Klinice Chorób Wewnętrznych i Diabetologii w Poznaniu. Profil moich zainteresowań naukowych to cukrzyca typu 1, przewlekłe powikłania cukrzycy (a raczej co zrobić, by ich uniknąć) oraz problem zdrowego żywienia i diety cukrzycowej.




POLECA: BARBARA NIEWIADOMSKA
SPECJALISTA DIETETYK

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.

Ut enim ad minim veniam, quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat.

Poradnik gratis

diabetyczne zabiegi Pawła

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua. Ut enim ad minim veniam, quis nostrud exercitation ullamco.