Cukrzyca to nie wyrok! Żyj aktywnie.

Zespół metaboliczny czy tylko otyłość?

Anita Rogowicz-Frontczak

Zespół metaboliczny został uznany przez WHO (Światowa Organizacja Zdrowia) za jednostkę chorobową. Ostatnio podważa się jednak zasadność takiego rozpoznania. Niewątpliwie jest to zgrupowanie  poważnych czynników ryzyka powikłań naczyniowych takich jak: otyłość, cukrzyca typu 2 lub upośledzona tolerancja glukozy, nadciśnienie tętnicze, zaburzenia gospodarki lipidowej.

Są to powszechnie występujące zaburzenia w krajach wysoko-uprzemysłowionych, ale niestety obarczone zwiększonym ryzykiem przedwczesnej śmierci sercowej.

Otyłość stanowi najpoważniejszy czynnik ryzyka zespołu metabolicznego i cukrzycy typu 2.

W USA na nadwagę lub otyłość cierpi 2/3 polulacji w tym znaczny odsetek dzieci i młodzieży. W Polsce nadwagę stwierdzono u 34 % a otylość u 19 % ludności kraju. Znaczy to, że tylko 47% osób ma prawidłową masę ciała!

Otyłość

Otyłość definiuje się jako nadmierny wskaźnik masy ciała od wzrostu osoby. Dla otyłości wskaźnik masy ciała (BMI- body mass index) wynosi powyżej 30. Prostą oceną występowania otyłości brzusznej jest pomiar obwodu pasa, który u kobiet nie powinien przekraczać 80 cm a u mężczyzn 94 cm.

BMI- co to znaczy?

Jest to stosunek masy ciała (kg) do kwadratu wzrostu w metrach (kg/m^2)

Za normę uznaje się BMI w granicach 18,5-24,9

BMI 25-30 świadczy o nadwadze

Powyżej 30 to już otyłość

Przyczyny otyłości.

Zawsze przyczyną otyłości jest nadmier jedzenia w stosunku do potrzeb organizmu. Pzyrost masy ciała szczególnie szybko w takiej sytuacji przy odpowiedniej predyspozycji genetycznej oraz siedzącym trybie życia.

Przeciwnicy teorii genetycznej w rozwoju otyłości twierdzą jednak, że to raczej dziedziczy się przepisy kulinarne oraz przyzwyczajenia do niezdrowego trybu życia, których uczymy się już we wczesnym dzieciństwie.

Rodzice też popełniją liczne błędy przekarmiając swoje pociechy, nagradzając za dobre zachowania słodyczami, pozwalając spędzać większość wolnego czasu przed komputerem albo telewizorem zamiast zachęcać do aktywności fizycznej.

Teoria oszczędnego genotypu.

W trakcie ewolucyjnego rozwoju człowieka trwającego kilkaset tysięcy lat ludzie prowadzili polująco-zbieraczy tryb życia, z dużą aktywnością fizyczną potrzebną do zdobycia pokarmu, długimi okresami głodu przerywanymi krótkimi okresami sytości. Aby zapewnić wystarczający poziom energii, która pozwoliłaby na utrzymanie funkcji życiowych genetycznie uwarunkowany układ metabolizmu musiał w toku ewolucji wykształcić oszczędny system, który pozwalał na przetrwanie w okresie głodowania.

W miarę rozwoju cywilizacji zamieniliśmy tryb życia na bardziej wygodny z małą potrzebą aktywności fizycznej oraz z nadmiarem spożywanego jedzenia. Nie zaniknął jednak nasz „oszczędny genotyp”, który nadal w okresie dostarczania jedzenia gromadzi zapasy energetyczne na wypadek okresu głodzenia i jest przyczyną rozwoju otyłości.

Powyższą teorię można również odnieść do efektu „jojo”, jaki występuje u często podejmujących próby odchudzania osób.  Popełniają one zasadniczy błąd- nie zmnieniają na stałe swoich nawyków życieniowych, ale podejmują heroiczne głodzenia, które następnie nagradzają sobie nadmiarem spożywanego wysokokalorycznego jedzenia po zakończeniu diety. Owocuje to niestety nadmiernych przyrostem masy ciała, nawet wiekszym niż w okresie przed próbami odchudzania.

Koncepcję tę można również odnieść do czasu rozwoju płodowego człowieka i porodowej masy ciała. Zauważono mianowicie, że dzieci z niską masą urodzeniową mają tendencję do występowania otyłości w życiu dorosłym. Z drugiej strony troskliwi rodzice często przekarmiają takie dzieci w celu szybkiego wyrówania niedoboru wagi w okresie niemowlęcym i wczesnodziecięcym.

Nie zapominany również o niektórych osób o możliwej otyłości wtórej. W rzeczywistości jest to problem marginalny w stosunku od epidemii otyłości prostej (nie związanej z chorobą i stosowanymi lakami).

Otyłość wtórna:

-znaczna otyłość od wczesnego dzieciństwa może wynikać z mutacji genów odpowiedzialnych za ośrodek sytości (np: leptyna)

-choroby endokrynologiczne: zespół Cushinga, niedoczynność tarczycy

-wpływ niektórych leków jak: glikokortykosterydy, estrogeny, progesteron, nadmiar insuliny, leki przeciwpadaczkowe, przeciwdepresyjne i stosowane w terapii schizofrenii

Kryteria rozpoznia zespołu metabolicznego- sprawdź czy je spełniasz

Kryteria zespołu metabolicznego wg. IDF (International Diabetes Federation) 2005 r dla populacji europejskiej

1. Obwód pasa u mężczyzn >94 cm, u kobiet >80 cm

Plus 2 z wyżej wymienionych:

2. Ciśnienie tętnicze >130/85 albo już stosowane leczenie nadciśnienia tętniczego

3. Stężenia trójglicerydów > 150 mg/dl lub stosowanie terapii z powodu ich wysokiego stężenia

4. HDL cholesterol < 40 mg/dl u mężczyzn i 50 mg/dl u kobiet

5. Glukoza na czczo >100 mg/dl lub leczenie z powodu cukrzycy

Jeżeli masz nieprawidłowy obwód pasa (świadczący o otyłości brzusznej), masz nadciśnienie tętnicze, nieprawidłową glukozę na czczo lub cukrzycę oraz dodatkowo nieprawidłowy profil lipidowy to prowadzi do rozpoznania zespołu metabolicznego.

Anita Rogowicz-Frontczak

Dr n med. Anita Rogowicz_Frontczak, lekarz i pracownik naukowy, szczęśliwa żona i matka pięknych dziewczynek (Sara and Iga). Jestem specjalistą chorób wewnętrznych, moja kolejna otwarta specjalizacja to endokrynologia, bliska sercu cukrzyca, dlatego od wielu lat pracuję z osobami dotkniętymi tym schorzeniem w Klinice Chorób Wewnętrznych i Diabetologii w Poznaniu. Profil moich zainteresowań naukowych to cukrzyca typu 1, przewlekłe powikłania cukrzycy (a raczej co zrobić, by ich uniknąć) oraz problem zdrowego żywienia i diety cukrzycowej.




POLECA: BARBARA NIEWIADOMSKA
SPECJALISTA DIETETYK

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.

Ut enim ad minim veniam, quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat.

Poradnik gratis

diabetyczne zabiegi Pawła

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua. Ut enim ad minim veniam, quis nostrud exercitation ullamco.