Aktualności, Medycyna

Ogólnopolski Dzień Diabetyka: jak wynaleziono insulinę?

Redakcja | 27 czerwca 2019
Ogólnopolski-Dzień-Diabetyka-jak-wynaleziono-insulinę

W Polsce na cukrzycę choruje ponad 3 mln ludzi. Z cukrzycą można żyć lata, zanim odpowiednio się ją zdiagnozuje. Niestety, jest to bardzo niebezpieczne dla zdrowia. Dlatego taki dzień jak Ogólnopolski Dzień Diabetyka jest bardzo potrzebny. Dlaczego jest on powiązany z wynalezieniem insuliny?

Światowy Dzień Cukrzycy: kiedy wypada?

Światowy Dzień Cukrzycy, do niedawna Światowy Dzień Walki z Cukrzycą, obchodzony jest globalnie dnia 14 listopada każdego roku. Jest to dzień urodzin Fredericka Bantinga, odkrywcy insuliny. Święto to zostało ustanowione przez Międzynarodową Federację Diabetologiczną w 1991 roku – w 70. rocznicę odkrycia hormonu (1921 r.).

Już wtedy uznano za konieczne zwiększenie świadomości cukrzycy wśród ludzi na całym świecie, poprawienie ludzkiego zdrowia i zapewnienie lepszego dostępu do leków i edukacji.

Ogólnopolski Dzień Diabetyka czy Światowy Dzień Cukrzycy?

W Polsce 14 listopada jest dniem ważnym dla diabetyków. Tego dnia przypomina się Polakom o regularnym badaniu poziomu glikemii i dbaniu o siebie. Wiele Stowarzyszeń związanych z cukrzycą organizuje wydarzenia, obchody i wystąpienia, mające na celu zwiększanie świadomości tej choroby.

14 listopada nie jest jednak jedynym dniem, w którym to się dzieje.

W Polsce wyróżnia się dodatkowo taki dzień jak Ogólnopolski Dzień Diabetyka, przez niektórych obchodzony 27 czerwca. Większość oficjalnych źródeł mówi jedynie o Światowym Dniu Cukrzycy w listopadzie. W mediach jednak oba te dni pojawiają się jako ważne dla osób z cukrzycą.

Ogólnopolski Dzień Diabetyka: dlaczego obchodzimy go w czerwcu?

Dla nas każdy moment jest dobry, by mówić o cukrzycy. Wiecie już, czemu akurat 14-ego listopada ustanowiono Dniem Cukrzycy. W czerwcu również wydarzyło się coś wartego pamięci. Insulina: jaka jest historia jej odkrycia?

Insulina: histora jej odkrycia

Insulina to hormon dający życie. Odgrywa kluczową rolę w metabolizmie węglowodanów, białek oraz tłuszczów. To właśnie insulina umożliwia wnikanie glukozy do komórek, co obniża poziom glukozy we krwi. Jak ją odkryto?

ogólnopolski dzień dziabetyka best i banting psy

1921 był rokiem eksperymentów.

Młody pracowity chirurg Frederick Banting z Toronto w Kanadzie prowadził badania na temat roli trzustki w regulowaniu metabolizmu.

Razem z J.R.R. Macleodem pracowali nad zidentyfikowaniem hormonu, który obecnie nazwamy insuliną.

Historia insuliny: badania na psach

17 maja 1921 roku Banting i Macleod zatrzasnęli drzwi laboratorium i rozpoczęli pierwszy eksperyment na psie. Zabieg trwał 80 minut, a pies zdechł z przedawkowania środków znieczulających.

banting i best laboratorium

Przez pierwsze dwa tygodnie wykonali operacje na dziewięciu psach. Ich cel był jeden – wywołać cukrzycę u psów. Tylko dwa z nich przeżyły. Jeden z nich był dokładnie badany po zabiegu. Stwierdzono u niego cukrzycę. Niestety, 1 czerwca pies ten zdechł.

Banting usunął trzustki dwóm kolejnym zwierzętom, wywołał cukrzycę i 12 czerwca wszystko wskazywało na sukces – wkrótce można było przejść do najważniejszej części eksperymentu – wstrzyknięcia wyciągu insuliny zwierzęciu bez trzustki.

Historia insuliny: tajemniczy wyjazd z miasta

W trzecim tygodniu czerwca Banting w laboratorium został jednak sam – jego towarzysz wyjechał z miasta.

Dalszy bieg wydarzeń to historia, którą znamy tylko z opowieści Bantinga. Nie ma żadnych dowodów potwierdzajacych tę wersję wydarzeń.

Podobno to właśnie podczas nieobecności Besta Banting po raz pierwszy wstrzyknął wyciąg insuliny zwierzęciu pozbawionemu trzustki. Oto jego wspomnienia:

“Podczas nieobecności Besta (pod koniec czerwca) zbadałem działanie wyciągu ze zwyrodniałej trzustki na pozbawionym trzustki zwierzęciu, u którego poziom cukru wynosił 460 mg/dl. Po iniekcji obniżył się on do prawie normalnego poziomu, a stan psa wyraźnie się polepszył. Nigdy nie zanotowałem wyników tego eksperymentu, gdyż początkowo obawiałem się, że nie uda mi się niczego osiągnąć, a później, widząc zaskakujące rezultaty bałem się, że nikt mi nie uwierzy. Wyciąg podałem wieczorem, sam pracowałem całą noc, a ostatnie wyniki badania krwi poznałem we wczesnych godzinach rannych. Poza mną nikt o tym nie wiedział.” (Banting 1940, str. 28) (1)

Insulina: legenda o lecie w laboratorium

Czy takie wydarzenie faktycznie miało wtedy miejsce? Wydaje się, że Banting w swoich wspomnieniach źle umiejscowił to wydarzenie w czasie. Jeżeli miało ono miejsce, to mogło to być na początku sierpnia, kiedy to miał dostęp do wyciągu ze zwyrodniałej trzustki. W czerwcu nie byli jeszcze na etapie badań, który umożliwiał pobranie wyciągu z trzustki.

Prawdopodobnie nigdy nie poznamy jednak dokładnej historii tego gorącego lata w laboratorium.

Co istotne, to właśnie w nim pierwszy raz miało miejsce podanie wyciągu ze zwyrodniałej trzustki zwierzęciu, wyciągu później nazwanego INSULINĄ.

To właśnie ten dzień, Dzień Pierwszego Użycia Insuliny, został upamiętniony 27 Czerwca: w dniu, w którym obchodzimy Ogólnopolski Dzień Diabetyka.

Literatura

Czupryniak, Leszek & Loba, Jerzy. (2003). “Chwały wystarczy dla wszystkich” Historia odkrycia insuliny (Polish translation of “Discovery of insulin” by Michael Bliss).

_____ (1940) The Story of Insulin. Niepublikowany rękopis, Banting Papers, University of Toronto.

O autorze Redakcja

Cukrzyca.pl, jeden z wiodących portali gromadzący wiedzę o cukrzycy, który powstał z myślą o osobach chorych na cukrzycę szukających wsparcia oraz informacji na temat choroby. Artykuły, poradniki i materiały informacyjne są tworzone przez ekspertów w dziedzinach takich jak: diabetologia, dietetyka, psychologia i edukacja diabetologiczna.

Przeczytaj także

Switchel - co to?