Rodzaje insulin. Jaką insulinę wybrać? Jak działają insuliny?

rodzaje insulin cukrzyca insulina diabetyk

W warunkach fizjologii insulina jest wydzielana przez trzustkę do krążenia wrotnego. Wstrzyknięcia insuliny dokonywane są do tkanki podskórnej i po pewnym czasie insulina przechodzi do krwiobiegu ogólnego.

Rodzaje insulin

Produkcja insulin o różnym profilu działania powoduje, że naśladują one wczesny wyrzut insuliny w odpowiedzi na bodziec pokarmowy (insuliny krótkodziałające), bądź jej wydzielanie podstawowe w okresie między posiłkami (insuliny o przedłużonym działaniu) lub łączą w sobie dwa te mechanizmy jednocześnie (mieszanki insulinowe).

Początkowo insulina była produkowana metodą ekstrakcji trzustek zwierzęcych (wołowych i wieprzowych). Insuliny zwierzęce różniły się nieznacznie budową od insuliny ludzkiej, ale zachowywały podobną aktywność w obniżaniu glikemii. Ich stosowanie powodowało więcej alergii i odczynów poinsulinowych.

Insulina ludzka

Obecnie insulinę produkuje się głównie metodą rekombinacji DNA o budowie identycznej z białkiem ludzkim. Na rynku polskim dostępne są zarówno:

  • krótkodziłające (Gensulin R, Actrapid, Humulin R, Polhumin R),
  • o pośrednim czasie działania (Gensulin N, Insulatard, Humulin N, Polhumin N),
  • jak i gotowe mieszanki insulin ludzkich.

Analogi insuliny

Jest to zmodyfikowana metodami inżynierii genetycznej insulina (najczęściej o nieznacznie zmienionym składzie aminokwasowym). Posiadają one w porównaniu od insuliny ludzkiej zmieniony profil wchłaniania i czas działania.

Analogi szybkodziałające (Humalog, NovoRapid, Apidra)

Różnią się od ludzkich insulin krótkodziałających szybszym początkiem działania i wcześniejszym uzyskaniem maksymalnej aktywności, za to mają krótszy okres działania.

Działanie to zmniejsza ryzyko wystąpienia hipoglikemii poposiłkowej, wymaga jednak podawania insuliny do każdego posiłku (również przekąsek).

Analogi długodziałające (Levemir, Lantus)

Są preparatami, które charakteryzują się stabilnym, dłuższym  i bezszczytowym profilem działania w porównaniu do ludzkich insulin o przedłużonym działaniu. Ten efekt potencjalnie zmniejsza ryzyko niedocukrzenia szczególnie w godzinach nocnych i poprawia komfort życia.

Mieszanki insulinowe

Są to gotowe fabrycznie przygotowane mieszanki insulin o krótkim i pośrednim czasie działania (mieszanki ludzkie) lub analogu szybkodziałającego (mieszanki analogowe).

Leczenie mieszankami insulinowymi zarezerwowane jest praktycznie dla osób z cukrzycą typu 2, które wymagają leczenia insuliną. Nie powinny być stosowane poza nielicznymi wyjątkami w cukrzycy typu 1, dla których najbardziej odpowiednim modelem jest intensywna insulinoterapia za pomocą insuliny długo- i krótkodziałającej.

Nazwa mieszanek insulinowych jest często skonstruowana tak, że liczba np. 30-40-50 lub M3-M5 mówi o procencie krótkodziałającej insuliny w mieszance.

Przykład: Mixtard 30, Gensulin M30, Polhumin Mix 30, Humulin M3 świadczy o 30% zawartości insuliny o szybkim (okołoposiłkowym) profilu działania natomiast 70% insuliny o pośrednim czasie działania (2).

Preparaty insulin dostępne w Polsce oraz ich uproszczony profil działania

Preparaty insulinPoczątek działaniaMaksymalne działanieCzas działania
Insuliny krótkodziałające

Actrapid, Humulin R, Gensulin R, Polhumin R, Insuman Rapid

 

30 min

 

1-3 godz

 

6-8 godz

Szybkodziałające analogi

NovoRapid, Humalog, Apidra

Fiasp (ultraszybkodziałający)

 

5-15 min

po 2 min (może być podawany po posiłku)

 

1-2 godz

1-2 godz

 

4-6 godz

4-5 godz

Insuliny o pośrednim czasie działania

Insulatard, Humulin N, Gensulin N, Polhumin N

 

 

1,5 godz

 

 

3-10 godz

 

 

10-16 godz

Analogi długodziałające

Levemir, Lantus, Abasaglar, Tujeo,

Tresiba (ultradługodziałający)

 

2 godz do pełnego działania

 

Bez szczytu

Bez szczytu

 

20-24 godz

24-42 godz

Mieszanki  insuliny krótkodziałającej i o przedłużonym działaniu 10/90 %

Mixtard 10, Gensulin M10

 

 

30-45 min

 

 

2-3/4-8 godz

 

 

 

10-16 godz

Mieszanki  insuliny krótkodziłającej i o przedłużonym działaniu 20/80 %

Mixtard 20, Gensulin M20, Humulin M2, Polhumin Mix2

 

 

30-45 min

 

 

2-3/4-8 godz

 

 

10-16 godz

Mieszanki  insuliny krótkodziłającej i o przedłużonym działaniu 30/70 %

Mixtard 30, Gensulin M30, Humulin M3, Polhumin Mix3

 

 

30-45 min

 

 

2-3/4-8 godz

 

 

10-16 godz

Mieszanki  insuliny krótkodziłającej i o przedłużonym działaniu  40/60 %

Mixtard 40, Gensulin M40, Polhumin Mix4

 

 

30-45 min

 

 

2-3/4-8 godz

 

 

10-16 godz

Mieszanki  insuliny krótkodziłającej i o przedłużonym działaniu 50/50%

Mixtard 50, Gensulin M50, Polhumin Mix5

 

 

30-45 min

 

 

2-3/4-8 godz

 

 

10-16 godz

Mieszanki analogowe

NovoMix 30 (30/70)

NovoMix50 (50/50)

Humalog Mix 25 (25/75)

Humalog Mix 50 (50/50)

 

 

15 min

 

 

1-2/4-8 godz

 

 

10-16

 

Literatura

1. Sieradzki J. (red). Cukrzyca. Tom 1-2. Warszawa: Wydaw. Via Medica, 2016.
2. Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę 2018. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego. Diabetologia Kliniczna. 2018; 4(1):1-92.

Anita-Rogowicz-Frontczak-Cukrzyca-Specjalista
O autorze Anita Rogowicz-Frontczak

dr n. med.

Diabetolog, endokrynolog, specjalista chorób wewnętrznych. Adiunkt w Klinice Chorób Wewnętrznych i Diabetologii Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu. Autorka licznych publikacji naukowych w dziedzinie diabetologii i endokrynologii.

Przeczytaj także

Zapotrzebowanie na insulinę – czy można je przewidzieć?

Skip to content