Rodzaje bolusów w terapii za pomocą pompy insulinowej

Stosując pompę insulinową w zależności od modelu możliwe jest podawanie oprócz bolusa prostego również bolusów złożonych i przedłużonych. Żeby uzyskać prawidłowe wyrównanie metaboliczne cukrzycy nie używaj pompy tylko jako wstrzykiwacza insuliny. Wykorzystuj również dostępne funkcje.

Jak w praktyce podejść do przeliczania poszczególnych rodzajów bolusów?

Bolus prosty (normal): podajemy na posiłki czysto węglowodanowe. Pompa poda natychmiast ustaloną przez i wyliczoną na ilość wymienników węglowodanowych dawkę insuliny. Zasadę tą również wykorzystuje się podając insulinę krótkodziałającą za pomocą penów przed posiłkami. Przykłady produktów, na które podasz bolus prosty:

  • pieczywo pastą warzywną
  • ryż z jabłkami
  • owoce
  • warzywa
  • ziemniaki
  • makaron z warzywami
  • wegetariańskie kaszotto
  • sałatka owocowa z otrębami

Bolus przedłużony– (square wave) podajemy na posiłki wyłącznie zawierające białko i/lub tłuszcz

  • jajecznica z szynką
  • sałata z kurczakiem i oliwą
  • mięso bez panierki
  • kiełbasy (uwaga na parówki – zawsze zawierają trochę węglowodanów)
  • sery bez pieczywa
  • twarożki ziarniste
  • sałatka z jajkiem i oliwą

Bolus złożony: (dual wave)- podajemy, gdy posiłek zawiera wszystkie makroelementy, czyli węglowodany, białka i tłuszcze. Musimy obliczyć wtedy ilość wymienników węglowodanowych (WW) oraz białkowo-tłuszczowych (WBT) w danym produkcie. Pompa część wyliczonej przez nas dawki poda szybko, część rozłoży na określony przez nas czas.

Przykłady produktów, na które podasz bolus złożony

  • tradycyjne obiady składające się z ziemniaków (ryżu, makaronu) mięsa, surówki, sosu
  • jajecznica z chlebem
  • pierogi
  • grzanki z szynka i serem
  • naleśniki wytrawne lub na słodko
  • placki ziemniaczane
  • pizza
  • produkty typu fast-food
  • owoce i desery lodowe z bitą śmietaną i orzechami
  • śniadania i kolacje składające się z pieczywa i dodatków jak: masło, wędlina, sery, jajka, itp.

Jak dobrać dawkę insuliny?

Na wyliczone wymienniki węglowodanowe podajemy zgodnie z przelicznikiem ustalonym przez lekarza. Więcej informacji na temat przeliczników i obliczania dawki insuliny na posiłek znajdziesz w artykule kalkulator insuliny.

Na wymienniki białko-tłuszczowe również według przelicznika ustalonego przez lekarza. Przelicznik ten nie może jednak być zbyt duży. Pacjenci z wyjątkiem dzieci i okresu dojrzewania, którzy stosowali 1j insuliny na 1 WBT doświadczali po posiłku hipoglikemii i często rezygnowali z podawania bolusów złożonych czy przedłużonych.

Praktyka wskazuje, że najczęściej wystarcza podać 0,5 j na 1 WBT albo połowę dawki insuliny, którą policzylibyśmy na 1 WW. 

Na przykad: na śniadanie na WW mamy ustalony przelicznik 1,5 j na 1 WW a więc na 1 zjedzony WBT podamy 0,75 j na 1 WBT.

W jakim czasie rozłożyć bolus prosty lub przedłużony?

Całkiem dobrze spisuje się zasada: ilość zjadanych WBT dodać 1-2 godzin. 

Przykład: Na śniadanie zjadam 3 WW oraz 2 WBT, przelicznik na WW mam 1j na 1 WW a na WBT 0,5 j na 1 WBT.

Jaką podam dawkę insuliny? 

Oczywiście bolus złożony: 3j w bolusie prostym (teraz) na WW, na WBT 0,5×2=1j. Czas podawania tej dodatkowej 1 j na WBT: 2+1= 3 godziny.

Jak sobie poradzić z obiadem?

Mogę korzystać z tabel wymienników węglowodanowych i tabel wymienników białkowo-tłuszczowych. 

Na obiad chcę zjeść: pierś z kurczaka bez panierki (200g) smażoną na oleju rzepakowym, ziemniaki ugotowane w całości (240g) oraz mizerię ze śmiataną. Po sprawdzeniu informacji w tabelach, mój obiad ma w sumie 3 WBT oraz 4,3 WW.

Jak podać insulinę?- przy przeliczniku jak poprzednio: 4,3 j od razu, a 1,5 j rozłożone na 4 godziny (na 3 WBT podajemy 1,5 j i rozkładamy na 3+1 godziny).

UWAGA: Jeżeli w danym posiłku ponad połowa kalorii obliczona na zawartość WBT pochodzi tylko z białek to możemy skrócić podawanie bolusa, nawet o połowę. 

Przykład: śniadanie: chleb pełnoziarnisty z  chudym białym serem.

Twaróg 100 g ma 20 g białka czyli 100 kcal= 1 WBT

Chleb kromka pieczywa 50 g ma 2,7 WW

Podajemy na bolus złożony 2,7 j teraz oraz 0,5 j ( normalnie przedłużylibyśmy na 2 godziny ale ponieważ nasz serek praktycznie składa się z białka to możemy czas podawania skrócić o połowę czyli wychodzi nam 1 godzina).

Im częściej będziesz ćwiczył, tym łatwiej i szybciej będziesz wykonywał te obliczenia z biegiem czasu. Pamiętaj, żeby sprawdzić czy masz włączony w swojej pompie kalkulator bolus, aby jeszcze precyzyjniej podawać insulinę.

Powodzenia!

Anita-Rogowicz-Frontczak-Cukrzyca-Specjalista
O autorze Anita Rogowicz-Frontczak

dr n. med.

Diabetolog, endokrynolog, specjalista chorób wewnętrznych. Adiunkt w Klinice Chorób Wewnętrznych i Diabetologii Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu. Autorka licznych publikacji naukowych w dziedzinie diabetologii i endokrynologii.

Przeczytaj także

Bolus korekcyjny

100 mg/dl – taka wartość glikemii jest na ogół punktem wyjścia do obliczeń korekcyjnych zawartości glukozy we krwi. Lekarz ustala…

Czytaj dalej »

Leczenie za pomocą osobistej pompy insulinowej