Cukrzyca ciążowa (GDM- gestational diabetes mellitus) są to różnego stopnia zaburzenia gospodarki węglowodanowej, które po raz pierwszy stwierdzono w okresie ciąży.  Termin ten trzeba rozgraniczyć od ciąży u kobiety z już wcześniej rozpoznaną cukrzycą (jest to cukrzyca przedciążowa)

Każdego stopnia zaburzenia gospodarki węglowodanowej- znaczy to, że cukrzycę ciążową rozpoznajemy już na poziomie stwierdzenia  nieprawidłowej tolerancji glukozy. Kobieta z rozpoznaną cukrzycą ciążową wymaga szczególnej opieki zarówno  diabetologicznej jak i położniczej.

Hiperglikemia może pojawić się w ciąży i ustąpić po jej zakończeniu. Czasem jednak się zdarza, że w ciąży w czasie intensywnego nadzoru medycznego rozpoznaje się cukrzycę typu 1 lub 2, które również po ciąży wymagają leczenia.

Dlaczego dochodzi do rozwoju cukrzycy w ciąży?

W czasie ciąży na skutek zmian hormonalnych zachodzą szczególnie sprzyjające warunki do rozwoju cukrzycy. Szacuje się, że zaburzenia tolerancji glukozy dotyczą 2-20 % ciężarnych. Jest to związane ze zmianą metabolizmu i efektem hormonów wydzielanych przez łożysko.

Zmiany metabolizmu matki- efekt:

• obniżenie glukozy na czczo
• wzrost glukozy po posiłkach
• wzrost oporności tkanek na insulinę
• przerost komórek B trzustki produkujących insulinę
• nasilenie rozkładu tłuszczów

Wpływ hormonów łożyskowych:

progesteron i ludzki hormon łożyskowy (HPL)  powodują  zmniejszenie transportu glukozy do komórek, wzrost oporności tkanek na glukozę, nasilenie rozkładu tłuszczów.

Jakie są czynniki ryzyka rozwoju cukrzycy ciążowej

• wcześniejsze porody- wielorództwo
• ciąża po 35 roku życia
• wcześniejsze porody dużych dzieci (ponad 4 kg)
• urodzenie noworodka z wadą rozwojową
• wcześniejsze zgony wewnątrzmaciczne
• nadciśnienie tętnicze
• nadwaga przed ciążą
• rodzinny wywiad w kierunku cukrzycy typu 2
• rozpoznanie cukrzycy w poprzednich ciążach

Jak rozpoznajemy cukrzycę u kobiet w ciąży?

• Wstępne oznaczenie glukozy we  krwi powinno być oznaczone w czasie pierwszej wizyty u ginekologa w celu wykrycia ewentualnej cukrzycy przedciążowej- obowiązują te same zasady jak przy normalnym rozpoznawaniu cukrzycy.
• Jeżeli istnieje potrzeba wykonania testu tolerancji glukozy (obciążenie 75 g glukozy)  i wypadnie on negatywnie to należy to badanie powtórzyć w 24-28 tyg ciąży
• Każda ciężarna powinna mieć w II trymestrze (pomiędzy 24 a 28 tyg) ciąży przeprowadzony test przesiewowy w kierunku cukrzycy ciążowej- test obciążenie 50 g glukozy (nie wymaga bycia na czczo- przychodzimy do laboratorium i pijemy rozpuszczony roztwór glukozy- krew na badania jest pobierana po godzinie
• Interpretacja testu obciążenie 50g glukozy: < 140 mg/dl- wynik prawidłowy, 140-200 mg/dl- nieprawidłowa tolerancja glukozy- wynik wymaga potwierdzenia testem 75 g obciążenia glukozą, >200mg/dl- nie wymaga potwierdzenia rozpoznaje się cukrzycę i wysyła do ośrodka referencyjnego
• Przy stwierdzeniu nietolerancji glukozy w teście przesiewowym wykonuje się test doustnego obciążenia 75 g glukozy (trzeba zgłosić się na czczo, krew pobierana jest na czczo oraz 2 godz po wypiciu glukozy.
• Interpretacja testu doustnego obciążenia 75 g glukozą w ciąży: na czczo < 100 mg/dl, 2 godz po glukozie <140 mg/dl- wynik prawidłowy. Cukrzyca ciążowa- gdy na czczo jest > 100 mg/dl lub po obciążeniu glukozą > 140 mg/dl

Podział cukrzycy ciążowej

• G1- gdy występuje nieprawidłowa tolerancja glukozy w teście a w warunkach przestrzegania diety występują prawidłowe poziomy cukru

• G2- gdy w celu uzyskania prawidłowych wartości glikemii konieczne jest leczenie dietą i insuliną (leki doustne są w ciąży przeciwwskazane)