Hemoglobina glikowana: po co mierzyć, jakie są jej normy?

hemoglobina glikowana HbA1c cukrzyca

Hemoglobina glikowana (HbA1c) jest to frakcja hemoglobiny, która uległa glikozylacji (przez glukozę znajdującą się we krwi). Wartość HbA1c odzwierciedla średnie stężenie glukozy we krwi w okresie ostatnich 3 miesięcy poprzedzających oznaczenie. Szacuje się, że około 50% HbA1c obecnej we krwi powstaje w ciągu miesiąca przed wykonaniem oznaczenia. Parametr ten przy diagnostyce cukrzycy ma znaczenie jedynie pomocnicze. Używa się go natomiast jako wskaźnika skuteczności terapii oraz wyrównania stężenia glukozy.

Hemoglobina glikowana HbA1c – normy

Zaleca się, aby poziom hemoglobiny glikowanej HbA1c u pacjentów z cukrzycą nie przekraczał 7% (53 mmol/mol).

Natomiast w przypadku pacjentów z cukrzycą typu 1 nie zagrożonych ryzykiem rozwoju hipoglikemii oraz osób z krótkotrwałą cukrzycą typu 2, a także dzieci i młodzieży niezależnie od typu choroby poziom HbA1c powinien wynosić poniżej 6,5% (48 mmol/mol). Podobne wartości powinny osiągać kobiety chorujące na cukrzycę, które planują ciążę. W II i III trymestrze ciąży należy dążyć do otrzymania poziomu HbA1c poniżej 6% (42 mmol//mol), jeżeli nie wiąże się to z większą częstością hipoglikemii.

Z kolei w przypadku chorych w zaawansowanym wieku lub z powikłaniami, takimi jak: zawał serca, udar mózgu lub licznymi chorobami towarzyszącymi dąży się do otrzymania poziomu HbA1c poniżej 8% (64 mmol/mol). Jeżeli u chorego na cukrzycę w wieku powyżej 65 lat przewidywany czas przeżycia jest dłuższy niż 10 lat poleca się utrzymać poziom HbA1c ≤ 7% (1).

Jak często należy mierzyć poziom hemoglobiny glikowanej HbA1c?

U pacjentów z cukrzycą, którzy charakteryzują się stabilnym przebiegiem choroby zaleca się wykonywanie pomiaru HbA1c co najmniej raz w roku.  Natomiast pacjenci, z niestabilnymi poziomami glikemii, którzy nie osiągnęli zalecanych celów terapeutycznych lub, u których dokonano zmiany sposobu leczenia, powinni mieć oznaczany poziom hemoglobiny glikowanej HbA1c co najmniej raz na cztery miesiące.

Wykazano, że chorzy utrzymujący poziom HbA1c w zalecanych granicach rzadziej miewają powikłania cukrzycy. Zbyt niska wartość HbA1c może natomiast sugerować częste hipoglikemie. Z kolei zbyt wysokie wartości wskazują na częste epizody hiperglikemii.

Należy jednak mieć na uwadze, że  w pewnych stanach chorobowych oznaczenie poziomu HbA1c może dawać niewiarygodne wyniki. Z taką sytuacją mamy do czynienia np. w przypadku niedokrwistości.

Literatura

1. Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę 2018. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego. Diabetologia Kliniczna. 2018;4(1):1-92.

Anita-Rogowicz-Frontczak-Cukrzyca-Specjalista
O autorze Anita Rogowicz-Frontczak

dr n. med.

Diabetolog, endokrynolog, specjalista chorób wewnętrznych. Adiunkt w Klinice Chorób Wewnętrznych i Diabetologii Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu. Autorka licznych publikacji naukowych w dziedzinie diabetologii i endokrynologii.

Przeczytaj także

Leki w cukrzycy: wskazania, przeciwskazania i dawkowanie