Glukometr: co trzeba o nim wiedzieć

glukometr co trzeba o nim wiedziec

Aparat do pomiaru stężenia glukozy we krwi (glukometr) – jest urządzeniem medycznym służącym do samodzielnego pomiaru poziomu glukozy we  krwi włośniczkowej, a tym samym kontrolowania prawidłowego leczenia cukrzycy.

Cechy techniczne glukometrów

Jak każde urządzenie techniczne glukometr można scharakteryzować posługując się określonymi parametrami i cechami technicznymi. Parametry te wpływają bezpośrednio na szybkość i dokładność odczytu oraz prostotę i wygodę oznaczenia. Rozwiązania zastosowane w glukometrach bywają różne. Każdy producent stara się wyróżnić swój wyrób spośród konkurencji. Można jednak wyznaczyć i porównać szereg parametrów istotnych z punktu widzenia przyszłego użytkownika.

Na uwagę zasługują następujące cechy i parametry techniczne glukometrów:

Sposób pobierania próbki krwi do pomiaru

Poszczególne modele glukometrów mogą różnić się sposobem nanoszenia krwi na pasek testowy obecny w urządzeniu podczas pomiaru. Możemy wyróżnić dwa podstawowe sposoby poboru próbki krwi do badania stosowane w glukometrach dostępnych na rynku.

Samoistne zasysanie krwi przez kanał paska testowego 

Kapilara paska testowego zasysa odpowiednią ilość krwi potrzebną do wykonania pomiaru. Aby do tego doszło należy dotknąć fragmentem paska zawierającym kapilarę kroplę krwi a glukometr sam pobierze odpowiednią jej ilość. Taki rodzaj poboru próbki krwi do badania jest wygodny i obarczony mniejszym błędem pomiarowym spowodowanym czynnikami zewnętrznymi. Jest już praktycznie powszechnie stosowanym sposobem doprowadzenia krwi do badania realizowanego przez glukometr. Występuje w przeważającej ilości dostępnych na rynku glukometrów.

Porada

Należy zwrócić uwagę, gdzie na obszarze paska znajduje się kapilara zasysająca próbkę krwi.
W większości modeli jest ona umiejscowiona w części końcowej. Takie rozwiązanie wydaje się najbardziej optymalnym z punku widzenia użytkownika i wygody pobierania krwi do badania.
Jeżeli kapilara znajduje się w innym obszarze paska należy wziąć pod uwagę czy sposób dotykania kropli krwi będzie wygodny. W połączeniu z niewielkimi wymiarami kapilary dostarczenie krwi do pola kapilary paska może wydawać się mało poręczne.

Nanoszenie kropli krwi na pasek testowy

W tym przypadku kropla krwi nanoszona jest na powierzchnię paska testowego. Po uzyskaniu próbki krwi należy nanieść ją na pole testowe paska. Ten sposób poboru krwi może być mniej wygodny niż automatyczne jej zassanie przez pasek testowy. Podczas wykonywania pomiaru należy zachować większą równowagę ruchową związaną z precyzyjnym nanoszeniem krwi wpływającym na dokładność pomiaru. Wiąże się również z pozyskaniem większej objętości krwi do badania.

Objętość próbki krwi niezbędnej do wykonania pomiaru

Do przeprowadzenia pomiaru za pomocą glukometrów niezbędna jest kropla krwi włośniczkowej.
Dany model glukometru wymaga określonej objętości krwi niezbędnej do przeprowadzenia prawidłowego pomiaru. Wielkości te są różne i wahają się w granicach od 0,3 μl do 4 μl. Należy wziąć jednak pod uwagę przedział wielkości w jakich opisywana jest objętość krwi wprowadzanej do kapilary paska testowego.

1 μl – czyli mikrolitr to jedna milionowa część litra i jedna tysięczna część mililitra (ml). To bardzo mała objętość cieczy.

Nie zmienia to jednak faktu, że pod tym względem przodować będą glukometry wymagające małej objętości krwi do przeprowadzenia pomiaru. Sytuacja jest szczególnie istotna dla małych pacjentów oraz osób odczuwających lęk przed nakłuciem. Uzyskanie mniejszej objętości krwi wpływa korzystnej na odczucie bólu podczas nakłuwania. Wymaga bowiem mniejszej głębokości nakłucia.
Oprócz objętości próbki krwi niezbędnej do przeprowadzenia pomiaru należy zwrócić uwagę na sposób jej zasysania przez pasek testowy. Mała objętość krwi może wiązać się z małymi wymiarami kanału zasysającego, a co za tym idzie trudnościami z odpowiednim przyłożeniem paska do uzyskanej objętości krwi.

Należy więc zwrócić uwagę czy mała kropla krwi potrzebna do badania nie przekłada się na zbyt mały kanał zasysający krew. Ważne jest również jego umiejscowienie na powierzchni paska testowego.

Wymiary i waga glukometru

Miniaturyzacja urządzeń elektronicznych dotyczy również glukometrów. Trudno uwierzyć, że początkowe modele mierników zawartości glukozy we krwi były wielkości kasety VHS. W chwili obecnej mamy do dyspozycji glukometry osiągające bardzo małe rozmiary przy zachowaniu dobrych parametrów technicznych.

Jak więc wymiary i waga tego urządzenia mogą wpłynąć na naszą decyzję zakupową?

Najlepszy wymiar glukometru to optymalny wymiar

Jeżeli w większości przypadków używamy glukometru w domu nie musimy kierować się małymi wymiarami urządzenia. Inaczej, gdy jesteśmy aktywni i zabieramy glukometr ze sobą wszędzie. W takiej sytuacji docenimy małe poręczne modele o niewielkiej wadze.

Liczą się wymiary zestawu nie tylko glukometru

Musimy pamiętać, że zestaw do badania glukozy we krwi składa się z glukometru, nakłuwacza, pasków testowych, płynów kontrolnych itp. A więc zwracajmy uwagę na wielkości poszczególnych elementów stanowiących zestaw, nie skupiajmy się wyłącznie na wielkości glukometru. Są one niezbędne do wykonania pomiaru i musimy je zawsze zabierać razem z glukometrem.

Czytelny wyświetlacz glukometru

Małe wymiary glukometru mogą wpłynąć negatywnie na czytelność wyświetlacza urządzenia. Zwracajmy uwagę na to jakiej wielkości jest wyświetlacz, czy wielkość liter i cyfr jest dla nas zadowalająca, czy glukometr posiada rozwiązania wpływające na poprawę widoczności wyświetlacza (np. podświetlenie).

Mały wymiar glukometru i dobra funkcjonalność

Pamiętajmy, aby zminiaturyzowany glukometr był funkcjonalny. Sprawdźmy czy parametry techniczne, na skutek małych rozmiarów urządzenia nie są ograniczone. Czy pomiar nie stwarza kłopotu – pasek oraz gniazdo dla niego przeznaczone są odpowiedniej wielkości.

Zakres pomiarowy glukometrów

Zakres pomiarowy glukometru określa graniczne górne i dolne wartości, dla których glukometr działa poprawnie. Chodzi tu oczywiście o zawartość glukozy we krwi. W sytuacji przekroczenia granic pomiarowych na wyświetlaczu glukometru zamiast wyniku pojawia się odpowiedni komunikat.

Zakresy pomiarowe współczesnych glukometrów mieszczą się na ogół w granicach 10 -600 mg/dl.

Taki zakres pomiarowy jest wystarczający. Wartości wykraczające poza jego granice stanowią bowiem zagrożenie życia. Jeżeli poziomy glukozy we krwi nie są ustabilizowane i występują ostre hipoglikemie i hiperglikemie, możemy wybrać aparat o dużym zakresie pomiarowym.

Czas pomiaru glukometru

Każdy diabetyk wie, że pomiar poziomu glukozy we krwi powinien być przeprowadzony możliwie jak najszybciej. W oczekiwaniu na wynik pomiaru liczy się każda sekunda.

Czas pomiaru w oferowanych na rynku glukometrach waha się na ogół w granicach od 3 do 30 sekund. W tym przypadku prym uzyskują urządzenia wykazujące się najkrótszym czasem oczekiwania na wynik pomiaru.

Parametr ten można ocenić w następujący sposób:

  • czas pomiaru do 5 sekund – bardzo dobry czas oczekiwania na wynik
  • czas pomiaru od 5 do 10 sekund – dobry czas oczekiwania na wynik
  • czas pomiaru od 10 do 20 sekund – dostateczny czas oczekiwania na wynik
  • czas pomiaru powyżej 20 sekund – długi czas oczekiwania na wynik.

Pamięć glukometru

Wyniki dokonywanych pomiarów stężenia glukozy we krwi są przechowywane w pamięci glukometru. Na ogół pojemności pamięci glukometrów mieszczą się w szerokim przedziale od 10 do 2000 wyników pomiarów.

Porównując ten parametr techniczny nie można jednoznacznie przypisać lepszej pozycji urządzeniu przechowującemu w pamięci jak najwięcej pomiarów.

Pamięć glukometru ma służyć odtworzeniu oraz interpretacji dokonywanych wyników badań.
Aby móc w pełni tego dokonać nie wystarczy znać tylko wyniku pomiaru. Trzeba wiedzieć, kiedy został wykonany. Glukometr więc powinien posiadać możliwość odczytania daty oraz godziny wykonywania pomiaru.

Dużą zaletą jest również możliwość ustawiania oraz odczytu wartości glikemii przez posiłkiem oraz po posiłku (2 h po posiłku). Daje to szerszy obraz wahania glikemii w ciągu doby.
Lepiej przedstawiają się również glukometry posiadające możliwość odczytu średnich wartości glikemii z danego przedziału czasowego np. 7, 14, 28 dni. Pozwala to określić pewnego rodzaju tendencję w leczeniu cukrzycy.

Zasilanie glukometru

Glukometr wymaga dostarczenia energii elektrycznej. Tego typu urządzenia zasilane są bateryjne.
W większości modeli zastosowanie znalazły baterie typu CR 2032 3V.

Dużą zaletą zasilania glukometrów jest zastosowanie w nich baterii ogólnodostępnych. W większości modeli bateria wystarcza na wykonanie około 1000 pomiarów. Taka żywotność baterii stała się standardem.

Co oznacza wykonanie standardowego 1000 pomiarów przy użyciu jednej baterii?

Przy założeniu, że dokonujemy pomiaru 2 razy w ciągu doby jedna bateria wystarczy nam na półtora roku eksploatacji.

Przy 3-krotnym wykonywaniu pomiarów w ciągu doby bateria wystarczy na niecały rok.

Jeżeli natomiast dokonujemy 6 pomiarów w ciągu doby bateria zaspokoi nasze potrzeby na niecałe pół roku.

Zwróćmy uwagę jaka jest żywotność baterii w przypadku glukometru z podświetlanym ekranem lub kanałem do włożenia paska. Zwróćmy uwagę czy zastosowanie tych rozwiązań nie przekłada się na wyższe zużycie baterii i konieczność jej wymiany. Można zwrócić również uwagę na to jak widoczny na wyświetlaczu glukometru jest komunikat o wyczerpaniu baterii oraz ile pomiarów można dokonać przy obecności takiego komunikatu.

Zakres temperatur i wilgotności umożliwiających prawidłowy pomiar glukometrem

Glukometr często towarzyszy nam w różnych sytuacjach, miejscach i okolicznościach. Przebywa w różnych temperaturach i środowiskach. Ważne jest więc, aby był w jak największym stopniu odporny na wpływ czynników zewnętrznych. Kluczowymi parametrami wpływającymi na pracę tego urządzenia jest temperatura i wilgotność powietrza.

Warunki otoczenia w jakich przeprowadzany jest pomiar wpływają na jego wynik.

Jeżeli parametry odbiegają od wskazanych zakresów przez producenta urządzenie może wskazać błędne wyniki pomiarów. Najczęściej do pomiaru nie dochodzi, gdyż większość modeli nie przeprowadza pomiaru w sytuacji zbyt wysokiej lub niskiej temperatury otoczenia.

Zakres temperatur otoczenia w zależności od modelu glukometru waha się w granicach od + 5ºC do + 45ºC.

Im większy wskazany wyżej zakres temperaturowy tym większa tolerancja urządzenia na temperatury panujące podczas pomiaru.

Zakres temperatur otoczenia nabiera szczególnego znaczenia w sytuacji, gdy glukometr towarzyszy nam podczas wyjazdów, wycieczek urlopów, itp. Im większy zakres temperatur w jakich może on prawidłowo funkcjonować tym większy komfort jego użytkowania.

Producenci glukometrów podają pewien zakres wilgotności otoczenia w jakim urządzenie powinno przebywać i w jakim należy przeprowadzać pomiary glikemii. Wynosi on na ogół od 20% do 90% zawartości wilgoci w powietrzu. Dolna granica podanego powyżej zakresu oznacza powietrze suche – można je odczuć poprzez uczucie suchości dróg oddechowych. Zawartość wilgoci na poziomie 90% to powietrze wilgotne.

Przekroczenie tej wartości wiąże się z wkraplaniem pary wodnej. Jeżeli więc zauważymy, że na powierzchni ścian i mebli w pomieszczeniu, w którym przebywamy skrapla się woda oznacza to przekroczenie tej wartości. Nie należy więc przechowywać glukometru w takich warunkach.

Sprawa oceny zawartości wilgoci jest wrażeniem subiektywnym. Nie dysponując urządzeniem do jej pomiaru trudno jest jednoznacznie określić poziom wilgotności powietrza. Na ogół wilgotność powietrza w prawidłowych warunkach bytowych wynosi 40 – 60%. Nie ma więc obawy, że glukometr pod wpływem tego parametru będzie funkcjonował nieprawidłowo.

Podsumowanie

Nie bez znaczenia są również swoiste rozwiązania techniczne zastosowane w danym modelu glukometru wpływające na wygodę i prostotę użytkowania. Dobranie odpowiedniego do swojego stylu życia glukometru niekoniecznie jest prostym zadaniem. Na szczęście na rynku pojawia się mnóstwo modeli, w których diabetyk może wybierać.

O autorze Redakcja

Cukrzyca.pl, jeden z wiodących portali gromadzący wiedzę o cukrzycy, który powstał z myślą o osobach chorych na cukrzycę szukających wsparcia oraz informacji na temat choroby. Artykuły, poradniki i materiały informacyjne są tworzone przez ekspertów w dziedzinach takich jak: diabetologia, dietetyka, psychologia i edukacja diabetologiczna.

Przeczytaj także

Leki w cukrzycy: wskazania, przeciwskazania i dawkowanie